Til qılıshtan ótkir.

Til bilgen el biledi.

Óner aldı qızıl til.

Tuwrı til tas jaradı,

Buwra til bas jaradı.

Til baylıǵı – el baylıǵı.

Tárbiya menen  gúl ósedi,

Sóylew menen til ósedi.

Bas kespek bar,

Til kespek joq.

Til – buwınsız,

Oy – túpsiz.

Tilge itibar – elge itibar.

Ana súti boy ósiredi,

Ana tili oy ósiredi.

Til – millet aynası.

Mal shaqınan,

Adam tilinen.

Til – ayǵaq, tis – gúwa.

Tiller batıl bolar sheshen bolmasa,

Jollar batıl bolar kárwan bolmasa,

Qızlar batıl bolar sárdar bolmasa.

Súydiretuǵın da til,

Kúydiretuǵın da til.

Pil kótermegendi,

Til kóteredi.

Tilge tis qala,

Kózge qas qala.

Adamnıń tili – gilt,

Kewli – sandıq.

Tiliń menen kewlińdi bir tut.

Tilge ıqtıyarsız, elge ıqtıyarsız.

Sheber – kóptiń anası,

Sheshen – kóptiń atası.

Tayaq etten ótedi,

Sóz súyekten ótedi.

Kórinip bále kelmeydi,

Báleniń bári tilińnen.

Sózińdi sóyle abaylap,

Sózden tuwar ashshılıq.

Oq jarası piter,

Sóz jarası pitpeydi.

Sóz – jannıń dármanı.

Az sóz – altın,

Kóp sóz – kómir.

Búgingi sóz – erteńgi gáptiń dastıǵı.

Astarlı sózdiń alması bar.

Jaqsı sóz – sheker,

Jaman sóz – záhár.

Kóp sóz – bos sóz.

Gáp jaqsısın qulaq biledi,

Jol jaqsısın tuyaq biledi.

Qurı sózden máni shıqpas,

Qurı suwdan may shıqpas.

Gúreste álip jeńedi,

Dawlassa sheshen  jeńedi.

Sóz anası – qulaq,

Suw saǵası – bulaq.

Jaqsı sóz  jan súysindiredi.

Sózdiń kórki – maqal.

Shiyrin sóz  shekerden shiyrin.

Sóz – gúmis, úndemew – altın.

Sóylemesten burın oylanıńp al.

Jaqsı  sózge ne qarıw,

Jaman sózge ne záriw?

Til júyrik emes,

Oy júyrik.

El sózi – teńiz tolqını.

Adamnıń sózi- áptantan ıssı.

Kóp bilgen az sóyler,

Az sóylese de saz sóyler.

Jaqsınıń sózi mazalı,

Jamannıń sózi ızalı.

Dana adam belgisi – sózge tartar,

Aqmaq adam belgisi – sózge oralar.

Adamnıń júzine qarama,

Sózine qara.

“Ana tilim, sen – basqadan ayırmam”

“Kewil-kewildensuwisher ” (I.Yusupov)

Oqıwhámbilimgedilmashdur-  bultil,

Adam ómiriushınjoldasdur- bultil.

Tilińqısqabolsa, basin ulǵayar,

Sózińqısqabolsa, jasıńulǵayar.

Sózińeıqtıyatbol, basıńketpesin,

Tilińeıqtıyatbol, tisińsınbasın.

Ekinárseqartaytpaydıadamdı,

Biri – kúlki,  biri – sózisaldamlı.  (Yusup Has Hajib)

Ádeplisóyleseń, saqlanarjanıń,

Sol sebeplitilińbolardushpanıń.

Oqjarasıtezdúzelipketedi,

Sózjarasısúyegińnenótedi.

Jalǵızawızsóziaqmaqbasshınıń,

Kópadamnıńqurıtadıdastıǵın.  (AxmedYugnakiy)

Túrkiy tilde qolǵaalıpqálemdi,

Qálemmenenboysındırdımálemdi.     (Nawayı)

Tisgenemsaǵanrazıman, awzımnıńqalasısań,

Tilgenemsaǵannarazıman, basımnıńbálesiseń.  (Berdaq )

Bir shımdım duz benen dám kirer asqa,

Bir awız sóz benen ǵam túser basqa.