Keyingi jıllarda mámleketimizde sud hákimiyatı ǵárezsizligin, sudlar iskerliginde ashıqlıq hám aydınlıǵın táminlew boyınsha izshil reformalar ámelge asırılıp atır, bul puqaralar hámde isbilermenlik sub’ektleriniń huqıqları hám nızamlı máplerin qorǵaw kepilliklerin kúsheytiwge xızmet etedi.
Usı menen birge sud islerin júrgizўde táreplerdiń tartısıwı principin, mámleketlik mápler nátijeli qorǵalıwın táminlew sudlar tárepinen puqaralıq, ekonomikalıq hám hákimshilik islerdi kóriwde prokurordıń qatnasıwına, sonday-aq islerdi kórip shıǵıw nátijeleri boyınsha qabıl etilgen sud hújjetleri ústinen shaǵım etiwge tiyisli processual normalar jánede anıqlastırılıwın talap etpekte.
Ózbekstan Respublikasınıń 2024 yil 30 sentyabr kúngi «Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine sudlarda islerdi kóriwde prokurordıń wákilliklerin táminlewge qaratılǵan ózgerisler hám qosıshalar kirgiziw haqqında»ǵı ÓRN-968-sanlı Nızamı menen Ózbekstan Respublikasınıń Puqaralıq processual kodeksine, Ózbekstan Respublikasınıń Ekonomikalıq processual kodeksine hám Ózbekstan Respublikasınıń Hákimshilik sud islerin júrgiziw haqqındaǵı kodeksine bir qatar ózgeris hám qosımshalar kiritildi.
Atap aytqanda, Ózbekstan Respublikasınıń Puqaralıq processual kodeksine mámlekettiń nızam menen qorǵalatuǵın máplerin qorǵaw maqsetinde prokurordıń jerge qarata huqıqıy qatnasıqlar, mámleket múliki, mámleketke keltirilgen zıyannıń ornın qaplaw hám mámleket byudjetinen óndiriwler menen baylanıslı islerde qatnasıw huqıqın, sonday-aq mámleket máplerin qorǵaw ushın sudqa arza menen múrajet etiw huqıqın názerde tutıwshı ózgeris hám qosımshalar kiritilmekte.
Ózbekstan Respublikasınıń Ekonomikalıq processual kodeksine prokurordıń jerge qarata huqıqıy qatnasıqlar, mámleket múliki menen baylanıslı islerde, qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw haqqındaǵı nızamshılıqtı buzıw, mámleket byudjetinen óndiriwler, ózbasımshılıq penen qurılǵan imaratqa bolǵan múlik huqıqın tán alıw, menshik múlik sıpatında yielik etiw hám odan paydalınıw faktın anıqlaw, bajıxana tólemlerin óndiriw menen baylanıslı islerde qatnasıwın názerde tutıwshı ózetiwler kiritilmekte.
Bunnan tısqarı Ózbekstan Respublikasınıń Puqaralıq processual kodeksinde, Ózbekstan Respublikasınıń Ekonomikalıq processual kodeksinde hám Ózbekstan Respublikasınıń Hákimshilik sud islerin júrgiziw haqqındaǵı kodeksinde prokurordıń sud dodalawınıń waqıtı hám ornı haqqında prokuror tiyisli túrde xabardar qılınbay kórilgen, nızamda prokurordıń qatnasıwı názerde tutılǵan isler boyınsha kassaciya protesti, reviziya tártibinde protest keltiriw haqqındaǵı máseleni sheshiw ushın tiyisli sudlardan islerdi talap etip alıwǵa bolǵan huqıqı belgilenbekte, sonday-aq usı kategoriyadaǵı islerdi kóriw juwmaqları boyınsha shıǵarılǵan sud hújjetleri ústinen shaǵım etiw tartibi anıqlastırılmaqta.
Usı Nızam prokuratura organlarınıń ádil sudlawdı ámelge asırıwǵa kómeklesiwi babındaǵı iskerligi nátiyjeliligin jánede asırıwǵa, puqaralardıń huquq hám erkinlerin, jámiyet hámde mámlekettiń nızam menen qorǵalatuǵın máplerin tolıq qorǵawǵa, sonday-aq sudlarda islerdi dodalawda nzamlılıqtı bekkemlewge xızmet etedi.
Qaraqalpaqstan Respublikası sudı sudyası
M.A.Daumenova
