Sabır Kamalov Nókis qalasında orta mekteptiń 5-klasın pitkerip, Xojeli qalasına kóship keledi hám sońınan usı jerde Xojeli peduchilishesiniń talabası boladı. Ol ásirese, tariyx ilimine ayrıqsha dıqqat qoydı. Sabır Kamalovqa usı oqıw dárgayında tariyx páninen ustazı Baymurat Gaipov tálim bergen. Peduchilisheni Sabır Kamalov 1942 jılı pitkeredi. Ol pitkeriw haqqındaǵı gúwalıǵı qolına tiyer-tiymesten-aq, óz arzası menen urısqa atlanadı.
Xojeli rayonlıq áskeriy komissariatı Sabır Kamalovtı armiya qatarına qabıl etip, Namangan qalasında dislokaciya etilgen Xarkov áskeriy uchilishesine oqıwǵa jiberedi. Sabır Kamalov 1943-jılı tayarlıqtı tabıslı tamamlaydı. Oǵan kishi leytenant áskeriy ataǵı beriledi. 1943-jıldıń may ayınan baslap iyul ayına shekem Buxara qalasında Orta Aziya áskeriy okruginiń 2-liter polkiniń atqıshlar vzvodına komandirlik etedi. Al, 1943-jıldıń iyul ayında bolsa ekinshi jer júzilik urısınıń 1-Belaru frontındaǵı 48-armiyasınıń 102-Uzaq shıǵıs Novgorod-Seversk atqıshlar diviziyasınıń 30-xasan polkiniń 8-rotasınıń atqıshlar vzvodınıń komandiri sıpatında urısqa qatnasadı.
Sabır Kamalov jawıngerler qatarında bolǵan waqtında ózin tártipli, márt, er-júrek, tabanlı hám jigerli jawınger sıpatında kórsetti. Sonday sawashlardıń birinde, yaǵnıy 1943-jılı 22-sentyabrde Belorussiyanıń Gomel qalasına jaqın bolǵan «Krasnaya Loza» awılın azat etiw ushın bolǵan sawashta rota komandiri Sabır Kamalov awır jaradar boladı. 1943-jılı oktyabr, 1944-jıl aprel ayına shekem Novgorod-Severskiy, Tula, Moskva hám Cheboksarı qalalarındaǵı áskeriy gospitallarda emlenip, soń elge qaytadı. Sabır Kamalov urıs dáwirindegi erlikleri ushın Birinshi dárejeli «Watandarlıq urıs», «Qızıl juldız» ordenleri, «Jawıngerlik xızmetleri ushın» medalı menen sıylıqlanadı.
Xalıq jawıngerleri teńi-tayı joq qaharmanlıq kórsetip okkupaciyalanǵan ellerdiń xalıqlarına azatlıq alıp keldi. Sawashlarda Baymurat Gaipov ta qatnasadı. Ol 1942-jılı 2-noyabrde Nókis áskeriy komissariatı tárepinen armiya qatarına shaqırıldı. 59-gvardiyashı A.D. 179 AP nıń rota komandiri gvardiya aǵa leytenantı B.Gaipov rota jawıngerleri menen Dunay dáryasınan júzip ótip, fashistlerdiń 300 soldat hám oficerlerin tutqınǵa alıp, Budapesht qalasına jol ashıp, ájayıp erlik kórsetti. Eldi, tınıshlıqtı qorǵawda, fashistlerdi joq etiwde kórsetken qaharmanlıǵı ushın biziń jerlesimiz Baymurat Gaipov «Qızıl juldız» ordeni menen sıylıqlandı.
Onıń áskeriy ómir jolı qaharmanlıq hám erlikke tolı, «Eldiń atın er shıǵaradı» degendey el maqtanıshına bólengen, kókiregi jarqıraǵan ordenlerge tolǵan gvardiya aǵa leytenantı, komandir B.Gaipov qanlı sawashlarda qatań gúresti. Jawıngerlik tapsırmanı ayırıqsha ótep, erlik, batırlıq, turaqlılıq kórsetkeni ushın B.Gaipov bir qatar sıylıqlar menen sıylıqlandı. 1943-jılı 13-martta Yasna baǵdarındaǵı sawashta awır jaradar bolǵan komandirdiń denesinen xirurg shıpaker 4 kilogramm snaryad sınıqların alǵan. Ol urısta altı ret jaradar bolǵan.
Urıstan keyingi paraxat turmısta B.Gaipov óz kásibine sadıq bolǵan halda iskerligin dawamlap, ádiwli ustaz bolıp, «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen muǵallim» ataǵın aladı.Al onıń shákirti, ullı ilimpaz Sabır Kamalov Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan respublikalarına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri, Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik sıylıǵınıń laureatı, Oraylıq Aziyanıń belgili tariyxshılarınıń biri, Ózbekstan Ilimler Akademiyasınıń akademigi, tariyx ilimleriniń doktorı, professor ataqların alıwǵa, xalıqaralıq Nyu-York akademiyasınıń aǵzası bolıwǵa miyasar boladı. Jer júzilik civilizaciyanı qutqarıp qalǵan xalıqlar qatarında qaraqalpaq xalqınıń qaharmanlıǵı da máńgi umıtılmaydı.
A.Saparniyazov,
Ózbekstan I.A QR bólimi Qaraqalpaq gumanitar ilim-izertlew institutınıń ilimiy xızmetkeri.
