Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik uinversitetinde jaqında “Qaraqalpaqstan” baspasınan joqarı sapada basılıp shıqqan “Qaraqalpaq tiliniń túsindirme sózligi” kitabınıń VII tomın keń jámiyetshilikke tanıstırıwǵa baǵıshlanǵan seminar bolıp ótti. Onda professor-oqıtıwshılar, tilshi ilimpazlar, qánigeler, baspa xızmetkerleri, student jaslar hám ǵalaba xabar qurallarınıń wákilleri qatnastı.
Ilajda Qaraqalpaq mámleketlik uinversitetiniń Jaslar máseleleri hám ruwxıy–aǵartıwshılıq isleri boyınsha prorektorı S.Alawatdinov, universitettiń Qaraqalpaq til bilimi kafedrasınıń professorı, filologiya ilimleriniń doktorı Sh.Abdinazimov, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıǵınıń mámleketlik til máseleleri boyınsha másláhátshisi P.Dabılov, Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı Qaraqalpaq til bilimi kafedrasınıń docenti, filologiya ilimleriniń doktorı A.Pirniyazova, usı instituttıń docenti, filologiya ilimleriniń kandidatı U.Embergenovlar shıǵıp sóylep, “Qaraqalpaq tiliniń túsindirme sózligi” kitabınıń VII tomınıń tayarlanıw procesi, oǵan kirgizilgen sózler, mashqalalar hám aldaǵı wazıypalarǵa toqtap ótti.
Atap ótilgenindey, milliy mádeniyatımız benen mánawiyatımızdı rawajlandırıwda, onıń joqarı dárejelerge erisiwinde ana tilimizdiń tutqan ornı ayrıqsha áhmiyetke iye, Sońǵı jılları ana tilimizdi saqlawǵa, onı bunnan bılay da bayıtıwǵa mámleketlik siyasat dárejesinde itibar qaratılıp, bul baǵdarda iygilikli isler ámelge asırılmaqta. Sonıń ishinde Qaraqalpaq tiline mámleketlik til biyliginiń beriliwi, “Mámleketlik til haqqında”ǵı Nızamnıń qabıl etiliwi qaraqalpaq tili tariyxında jańa basqıshtı baslap berdi.
“Qaraqalpaq tiliniń túsindirme sózligi” birinshi márte 1982-1992-jılları Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan filialınıń N.Dawqaraev atındaǵı tariyx, til hám ádebiyat institutınıń sózlik hám terminologiya bólimi tárepinen tayarlanıp, tórt tomlıq járiyalandı. Mine birinshi tom járiyalanǵanlı berli 40 jılǵa shamalas waqıt ótti.
Til janlı organizm sıyaqlı bárqulla rawajlanıp hám bayıp baradı. Tildiń rawajlanıw barısında onıń sózlik quramı basqa tarawlarǵa salıstırǵanda tez, sezilerli hám úlken ózgerislerge ushıraydı. Jámiyetlik-siyasiy, mádeniy hám ekonomikalıq turmıstaǵı ózgerisler birinshi gezekte tildiń sózlik quramında óz sáwleleniwin tabadı. Usı ótken waqıt ishinde qaraqalpaq tili leksikasında júz bergen ózgerisler esapqa alınsa, bul sózliktiń jańa tolıqtırılǵan baspasın jaratıw waqtı kelgeni hám bul búgingi kúnniń talabı ekennligi seziledi.
Qaraqalpaq tiliniń sózlik quramında júz bergen usınday ózgerisler tiykarında qaraqalpaq tiliniń dáwir talabına juwap beretuǵın kóp tomlı túsindirme sózligin dúziw wazıypası hám onı basıp shıǵarıw máselesi Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi janındaǵı respublikalıq terminologiya orayınıń 2019-jıl 7-yanvardaǵı qararı tiykarında qolǵa alındı. Qaraqalpaqstan Respublikasmı Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń 2021-jıl 16-iyuldegi qararı menen tastıyıqlanǵan 2021-2030-jıllarda qaraqalpaq tilin rawajlandırıw hám til siyasatın jetilistiriw koncepciyasında kóp tomlıq tolıqtırılǵan basılımın baspaǵa tayarlaw wazıypası qoyıldı. Usı wazıypalardı orınlaw maqsetinde jámáátlik baslamada bul sózlikti dúziw jumısları baslandı.
Ilajda sózge shıqqanlar “Qaraqalpaq tiliniń túsindirme sózligi” kitabınıń VII tomı boyınsha ózleriniń pikir-usınısların bildirdi hám qızıqtırǵan sorawlarına qánigelerden tiyisli juwap aldı.
